Books, that I read during the quarantine

During these days, I read the book «Time to live and time to die» by Erich Maria Remarque. This book is about a boy soldier who is on the battlefield, was the German and Russian war. The boy takes a vacation and goes home to see his parents. But when he leaves for his Homeland, he sees that his house was bombed by the Russians, and his parents are missing or dead. A boy goes through a lot of trials, does everything to find his parents, falls in love with a girl, leads adventures with her, develops adventures with his friends. Met with hypocritical people, it reveals them. The guy is against the government, because the people of the government are evil people, but if he tries to say something bad to the government, they will kill him. The book is about how a soldier feels on the war field and in the persecuted homeland. At the moment I am reading Raffi’s book «Samvel». I like it very much, because it is a historical book, and I love Armenian history very much. I’ll tell you about this book when I’m done.

Distance Learning

Թեմա՝ Future Perfect

Task 1. Use Future Perfect or Present Indefinite

1.He will has reached the summit long before count to one thousand

2.By the time John paint the living room, Sarah will has cooked his favourite meal.

3.When my mother return from work, I already will has done the shopping.

4.Jack wash his car till you will has make dinner

5. By the time I get there, the film will has started

6.I will have spended all my holiday money by the end of the week.

7.He will has repaired Bill’s car when he come to take it.

8.The learners will have not finished the translation of the article before the teacher come

9.By next year, she will has received her promotion.

10.The play will have not started before we get to the theatre.

Examination Card 2

Task 1. Read the text, translate the last passage into English:

One day a man went to see his doctor and said to him, ‘I’ve swallowed a horse, doctor, and I feel very ill.’

The doctor thought for a few seconds and then said, ‘All right, Mr. Lloyd, I’ll help you. Please lie down on this bed.’

The doctor’s nurse gave the man an injection, the man went to sleep, and the doctor went out quickly to look for a horse in the town. After half an hour he found one, borrowed it and took it into his office, so when Mr. Lloyd woke up, it was there in front of him.

‘Here’s the horse, Mr. Lloyd,’ said the doctor, ‘I have taken him out of your stomach, and it will not bother you anymore.

At first Mr. Lloyd was glad, but then he looked at the horse again and said,

— But … doctor, my horse was white, and this one is brown.

Task 2. Use the verbs in the brackets in the correct tense form:

1. He met his wife when he was working in Brussels

2. – My father went to the bank. He’ll be back soon.

3. My students weren’t listening when I gave the instructions.

4. Gonzalo is thirsty! I getting him a glass of water

5. If it doesn’t rain we’d lie on the beach.

Task 3. Present the English section of your blog, choose any item you want from the English section of your blog and talk about it.

English section of your blog

Task 4. Choose one of the topics which you like and speak about it.

  1. SOS – Save Our Space. We need your help to clean up our city. What  have you ever done or are going to do to keep it clean?
  2. Your school trips. Tell about your last trip or about the trip which you liked most of all.
  3. If you could change one important thing in your country, what would you change? Use reasons and specific examples to support your answers.
  4. My favourite corner in the school. Where do you like to spend your time? Why?
  5. Our school web-site. Do you find it useful? If yes, why. If no, why. Suggest some ways to make it better.
  6. The Internet in my life. The advantages and disadvantages of Media education.
  7. Blog as an educational tool (area). How long have you had your blog? How often do you update your blog? The advantages and disadvantages of using blog as an educational tool?
  8. Educational camps in our school. Which camp do you prefer-summer or winter? Why? Tell about your  favourite activity during the camps.
  9. Folk music and dance classes in our school. The song and dance which I like most of all.
  10. Sport centres in our school. Which sport have you chosen? Why?

Our school web-site

At my school, we learn via the Internet, so we get lost from other schools and we get a lot of criticism. In fact, training on the Internet is more profitable and convenient. we try to find an answer to any question via the Internet. Now the world is moving with technology, technology does everything, I think it’s right that from this age we teach us to learn and work on sites. We conduct classes at our school on a computer, we have our own websites, we send our homework to our teachers when we are sick or do not come to school, then, instead, we conduct lessons from home and send teachers, this is called distance learning. But this, of course, has its negative side, first, we can not spend much time a day on the computer and sites, because they destroy our vision and overload our brain. The book is more useful, it does not cause as much damage to vision as the computer. When we depend on sites, we don’t even notice how we are immersed in them and forget the world, begin for hours to be among the sites, forgetting it’s a wonderful life. The destruction of our imagination begins, we begin to become lazy, stay at home and do only sites, so we spoil our health.

Distance Learning․

Task 1

Put in the correct word.

1 Two people were seriously injured in the accident․ (serious / seriously)

2 The driver of the car had serious injuries, (serious / seriously)

3 I think you behaved very selfishly (selfish / selfishly)

4 Tanya is terribly  upset about Losing her job. (terrible / terribly)

5 There was a sudden change in the weather, (sudden / suddenly)

6 Everybody at the carnival was dressed colourfully, (colourful / colourfully)

7 Linda usually wears colourful clothes, (colourful / colourfully)

8 Liz fell and hurt herself really badly (bad / badly)

9 Joe says he didn’t do well at school because he was badly taught, (bad / badly)

10 The children were playing in the garden happy (happy / happily)

  • Examination Card 1.

Task 1. Read the text, translate the last passage into English:

Jack was a young sailor. He lived in England, but he was often away with his ship.

One summer he came back from a long voyage and found new neighbours near his mother’s house. They had a pretty daughter, and Jack soon loved her very much.

He said to her, ‘My next voyage will begin in a few days’ time, Gloria. I love you, and I’ll marry you when I come back. I’ll think about you all the time, and I’ll write to you and send you a present from every port.’

The first port where Chuck stopped was Freetown. From there he sent Gloria a parrot. This parrot spoke five languages.

When Chuck’s ship arrived in Australia, he received a letter from Gloria. The letter read: «Thanks for the parrot, OK. It was more delicious than chicken. »

Task 2. Use the verbs in the brackets in the correct tense form:

1. I have never came across such a big snake in my life. What about you?

2. We were looking her ring for two hours when we found it in the bathroom.

3. Hi, I am Matt Rotell, a friend of Alice’s.

4.  While climbing onto the mountain top, I met a strange animal which I’d never seen before.

5. If I find a good job, I’ll move to Madrid.

Task 2

  • Essay ”My favourite corner in the school. Where do you like to spend your time? Why?”

My favorite corner in the school

My favorite corner at school is a small washstand near the gym, it’s a very small corner, but my favorite corner and my best friend, we loved this corner from an early age. We go there every day without fail, when one of us is sad, when we need to wash, when we want to drink water, we go there and start quarreling… in fact, it seems funny, but really this small and dirty corner has become very familiar to me. I also love our lockers’ room, which is located under our school’s first floor. I have a lot of memories there with my friends, some of whom I don’t have now … me and my best friend have a locker there. Every day after lesson, we go there and start doing crazy things, we always keep chips, chocolate and juice in our locker … we organize small parties and then go home. This place has become a room for me, it’s heart touching.

  • Project  ՛՛ Everything about interesting‘’ The advantages and disadvantages of the internet’’/ Part 5/  What do you think about distance learning, is it useful? / Part 6  ( speak and record yourself)

I think that distance learning is very useful, when we are given a vacation, instead of sitting at home, we can study, we learn independently, first check our knowledge that without a teacher they can perform these tasks that they should have done at school. Students from other schools do nothing during the holidays, play or sit idle, while we study at home and send our teachers to check our work. This year we have exams, and these holidays create obstacles, our school has this opportunity, and we can study for the exam at home.

Дистанционное онлайн-обучение.

1.Антон Павлович Чехов  известен как мастер короткого рассказа.

Писатель не мог пройти мимо беспорядков и неправоты жизни, но все написанное получало в его произведениях трагикомическое звучание, таковы особенности чеховского таланта.

Итак, смешение комического и трагического. Именно эту особенность чеховского юмора мы рассмотрим на примере рассказа «Злоумышленник».

Прочитайте рассказ А. Чехова “ Злоумышленник”

1․ Слово «злоумышленник» образовано путем слияния основ слов зло и умысел. О каком же злом умысле идет речь в рассказе?

Деннис снял гайки и не понял, что это могло стать причиной крушения поезда

2․ Какое наказание ждет злоумышленника?

Его забрали в тюрьму

3․ О чем заставляет задуматься рассказ?

В нашей жизни часто встречаются вещи, которые на первый взгляд кажутся безвредными, хотя из-за них могут возникнуть бедствия. Прежде чем делать каждый шаг, нужно думать о последствиях. Мы должны быть внимательны к использованию чего-либо, и попытаться правильно их использовать.

4․ В чем состоит особенность юмора А.П. Чехова?

Чехов смеется над человеческой глупостью, что может привести к трагедии. Злоумышленник все понимал, но не верил, что он в тюрьме, потому что он был простым человеком.

2. Размышляем, беседуем…

( задание смотри внизу)

Прочитайте текст:

 «Роботы и люди»

Современные роботы умеют делать всё больше и больше. Учёные обещают, что в скором будущем роботы заменят человека в самых разных сферах. Что роботы уже делают лучше, чем люди? Как будут жить вместе роботы и люди через несколько десятков лет?

 Никто не знает, как будут жить вместе люди и компьютеры, какой будет политический строй, какая экономическая система. Поэтому так важно понять самые главные риски и постараться максимально их снизить.

Искусственный интеллект

«Роботы могут начать войну, выпуская фейковые новости и пресс-релизы, подделывая учётные записи электронной почты и манипулируя информацией. Перо сильнее меча!» Похоже на паранойю, но автор цитаты — Илон Маск, самый главный в мире по превращению фантастики в реальность.

Сегодня технологии составляют наше расписание. Завтра мы попросим их выбрать подарок по нашему вкусу или найти более надёжный и более прибыльный банк. Послезавтра — сделать за нас нашу работу и решить, кого выбрать в партнёры. Мы с удовольствием делегируем машинам почти все наши функции, потому что они с ними справятся лучше.

Конечно же, алгоритмы будут нами манипулировать для общей пользы. Уже сейчас навигационные программы часто показывают не кратчайший маршрут, а предлагают вам дорогу так, чтобы минимизировать пробки. Что будет дальше? Останемся ли мы высшей формой жизни?

Массовая безработица

Учёные говорят, что в ближайшие годы в США технологии могут заменить 47% рабочих мест. Это только прогнозы, и проблемы могут начаться не в 2024, а в 2034 году, но уже сейчас очевидно, что если вы технический писатель, водитель такси или бухгалтер, то в ближайшие годы алгоритмы смогут делать вашу работу лучше и, конечно же, дешевле.

Вопросы к беседе во время видеоурока ( устно):

1․ О каких проблемах будущего говорит автор?

Я полностью согласен с автором. Ученые говорят, что в будущем будут созданы роботы, которые будут работать лучше людей, они начнут заменять людей. Но, по мнению автора, невозможно, чтобы человек и компьютер жили вместе, на самом деле это кажется легким, но может вызвать много проблем.

2․ Вы согласны с Илоном Маском в том, что роботы могут быть так опасны? Зачем люди так рискуют?

Да, я согласен с автором, эти роботы могут быть очень опасными для людей. Мне кажется, что они однажды начнут войну с людьми.

3․ Как технологии манипулируют людьми?

Искусственный интеллект
«Роботы могут начать войну, выпуская фейковые новости и пресс-релизы, подделывая учётные записи электронной почты и манипулируя информацией.

4․ Как вы думаете, какие профессии искусственный интеллект заменит раньше других?

1.Заполните пропуски словами:

неравенство, вредно, рабство, человечество, когда бы то ни было, почти, 

расписание, надёжный, прибыльный, полезно, очевидно, 

похоже, превратить, снижать, постараться, 

составлять, спросить, попросить

 1) Мы попросили официанта принести нам счёт.

2) – Откуда ты узнала, что нам хочет сказать босс?

– По-моему, это было очевидно!

3) Сергей – хороший специалист, надежный друг и просто интересный человек.

4) Финансовый директор очень занят, он составляет бюджет на следующий год.

5) На старой работе Лена много работала, а зарабатывала мало. «Это было почти как рабство !» – вспоминает она.

6) Каждую чёрную пятницу мы снижаем цены на всё!

7) Социально-экономическое неравенство в современном обществе растёт, разница меду богатыми и бедными становится всё больше и больше.

8) Даже учёные не знают, с какими проблемами столкнётся человечество в ближайшие 100 лет.

9) Какой бизнес сейчас самый прибыльный ? Я хочу инвестировать в него.

10) Мне кажется, это лучший писатель из всех, кто когда бы то ни было писал фантастику.

11) Антон дольше всех работает в нашей компании: почти 20 лет.

12) В университете у нас было неудобное расписание: занятия каждый день начинались и заканчивались в разное время.

13) Курить вредно для здоровья, а заниматься спортом – полезно.

14) «Когда вы планируете брать отпуск?» – спросил руководитель.

15) Я очень хочу вам помочь, поэтому постараюсь сделать всё, что от меня зависит.

16) – Что вы видите на этом рисунке?

– Хм. Это похоже на дерево.

17) Евгений талантливый инвестор, он знает, как один рубль превратить в миллион долларов.

Дистанционная неделя

____Размышляем, беседуем…

1.Прочитать текст :

Когда-то один древний китайский философ сказал, что молодое деревце легко гнётся от ветра и не ломается во время сильной бури. А вот большое дерево, куда более крепкое, не гнётся, но буря его может сломать. И все невзгоды, все бури, каждый прожитый год бережно хранят древесные кольца.

Я часто сравниваю себя с таким деревом: внутри меня такие же кольца — мои прожитые годы. Я тоже, как дерево, храню в себе слои отжитого: где-то в самой глубине ясные, чёткие круги детства, а дальше, нарастая и нарастая, откладывалась юность, зрелость, круг за кругом, делая меня крепче, избавляя от слабости, податливости и в то же время делая всё более уязвимым и сухим. Смешное детство! Оно вписалось в мою жизнь далёким неверным маревом, раскрашивая будущее яркими мечтательными мазками. Каждый новый круг обнимает всё прошлое, расходится вширь; кажется, и жизнь расширяется, захватывая всё новые пространства. Каждый круг будто волна, которая разбегается во все стороны, всё дальше от сердцевины, от моей человеческой сути.

Только в отличие от дерева отпечатки лет не сохранились с такой чёткостью, годы слились, иные и вовсе стали неразличимы. А потому жизнь дерева кажется мне завидно цельной: каждый год неукоснительно менялась листва, наращивалось новое кольцо ствола — немножко толще, немножко тоньше, — но и корни, и листва делали своё дело, и дело это откладывалось зримым слоем. В дереве не было впустую прожитых лет. Все эти годы, что я шагал по свету, мечтал, воевал, ссорился, кому-то завидовал, ревновал, искал славы, отчаивался, ленился, писал не то, что хотел, — оно неустанно изготавливало из солнца кислород, листву, древесину. Оно тоже страдало от жары, от жучков, от ранних морозов, но оно никогда не отчаивалось, не совершало ошибки.

Кольца моей жизни — рассказ о прошлом. Кольца — это автобиография человека. Я разглядываю этот срез, словно картину, испытывая смутную тоску по своей жизни, далёкой от такой же ясности, от простых и тихих радостей земли. (20)Мне уже невозможно дойти до такого совершенства. Как же прожить жизнь, чтобы не жалеть о сделанных ошибках, чтобы сохранить себя, выстоять в невзгодах и испытаниях? По-моему, стоит вспомнить знаменитые строки Фета: «Учись у них — у дуба и берёзы…»

  1. Работа с Padlet ( пройдите по ссылке):  каждому из вас предлагается  написать на моей стене, дать собственное оригинальное определение двум словам: жизнь и мудрость ( не забудьте указать свое имя, вы работаете в одном окошечке)

Мне кажется, что люди становятся мудрыми в то время, когда они проходят через различные трудности и могут исправить их. У нас есть старый сосед, он живет один, но мудрый человек. Он очень старый и прожил огромную жизнь. Когда я разговаривал с ним, я почувствовал, что он очень мудрый человек и многое понимает в жизни, он давал мне такие хорошие советы. Многое я не понимал из его слов, потому что не жил той жизни, которую он прожил. Мы еще малы, можно сказать, что не знакомы с трудностями жизни, когда мы познакомимся с этими трудностями, почувствуем, что мы тоже становимся мудрыми. Только видевший жизнь человек может говорить о жизни, только он может говорить правильные вещи о людях и жизни, именно такие люди и называются мудрыми.

Написать сочинение на одну из предложенных тем:


Самая дорогая трата — время.

Самое дорогое-это время, которое мы все должны суметь правильно использовать. Нужно экономить время, не использовать его на ненужных вещах, на отвратительных людях. Большинство детей этого возраста проводят время в интернете, отвлекаются от реальной жизни. Жизнь дала нам столько благ, мы должны использовать свое время, чтобы наслаждаться этими благами.

2.  Читаем….

Прочитать рассказ Чехова” Ванька”

О чем просит Ванька дедушку в письме?

Что обещал делать Ванька для деда?

Кем бы хотел работать Ванька в деревне?

Есть ли сатира в этом рассказе Чехова?


Նախագծի անվանումը. «Հալոգեններ»

Նախագծի բովանդակությունը.

1. 7֊րդ խմբի գլխավոր ենթախմբի տարրերի ընդհանուր բնութագիրը

7-րդ խմբի գլավոր ենթախմբում են ֆտորը, քլորը, բրոմը, յոդը, աստատը։

Վալենտային էլեկտրոնները ns2np5, հեշտությամբ միացնելով մեկ էլեկտրոն ավարտուն են դարձնում իրենց արտաքին շերտը HaL+1e=Hal−1։ Հալոգենների օքսիդիչ հատկությունները փոքրանում է  շարքում յուրաքանչյուր նախորդ տարր դուրս է մղում հաջորդին իր միացությունից։ Բոլոր հալոգենները ոչ մետաղներ են, արտաքին էներգետիկ մակարդակում ունեն 7 էլեկտրոններ, ուժեղ օքսիդիչներ են։ Ունեն տարբեր օքսիդացման աստիճան։

2.Հալոգենների տարածվածությունը բնության մեջ

Հալոգենները բնության մեջ հանդիպում են գերազանցապես միացությունների ձևով։ Աստատը չի հանդիպում բնության մեջ, այն ստանում են արհեստական ձևով։

3.Հալոգենների ատոմների բաղադրությունը և կառուցվածքը

Յոդ — 53 պրոտոն, 74 նեյտրոն, 53 էլեկտրոն

Ֆտոր — 9 պրոտոն, 10 նեյտրոն, 9 էլեկտրոն

Բրոմ — 35 պրոտոմ, 45 նեյտրոն, 35 էլեկտրոն

Քլոր — 17 պրոտոմ, 18 նեյտրոն, 17 էլեկտրոն

4. Քլորի վալենտականությունը և օքսիդացման աստիճանը միացություններում

Վալենտականությունը քիմիական տարրի ատոմի՝ մի այլ տարրի խիստ որոշակի թվով ատոմներ միացնելու հատկությունն է: Քիմիական կապի առաջացմանը մասնակցող էլեկտրոններն անվանվում են վալենտային էլեկտրոններ: Քլորը գտնվում է  VII  խմբում և ցուցաբերում է  VI-ի հավասար առավելագույն  վալենտականություն. Cl,VII

Ոչ մետաղները կարող են նաև դրսևորել վալենտականություն, որի թվային արժեքը ութի և խմբի համարի տարբերությունն է: Քլորն ունի նաև մեկի հավասար վալենտականություն (87=1

5. Հալոգեն պարզ նյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները

Սովորական պայմաններում քլորը սուր, հեղձուցիչ հոտով , դեղնականաչավուն գազ է` օդից երկու ամբողջ հինգ անգամ ծանր:Սենյակային ջերմաստիճանում մեկ ծավալ ջրում երկու ամբողջ հինգ ծավալ քլոր է լուծվում : Առաջացող լուծույթը անվանում ենք քլորաջուր: Քլոր գազը մոտ 0,6ՄՊԱ ճնշման տակ , սենյակային ջերմաստիճանում վերածվում է հեղուկի , իսկ հեղուկ քլորը պահում են պողպատե բալոններում կամ ցիստեռներում , որոնցով էլ փոխադրում են: Քլորը պնդանում է -1010c ջերմաստիճանում առաջացնելով կանաչավուն բյուրեղներ:Իսկ սառույց պարունակող ջրի մեջ քլոր անցկացնելիս առաջանում են դեղնականաչավուն բյուրեղներ: Ստացված նյութը քլորի հիդրատն է`Cl2 . 8H2O:Ռեակցիան իրականացնելիս անմիջապես կնկատեք քլորի դեղնականաչավուն գույնն ու կզգաք այդ գազի սուր և խեղտող հոտը:

6.Քլորի և նրա միացությունների կիրառությունը

Մեծ քանակով քլոր է ծախսվում օրգանական նյութերի քլորացման վրա: Այդպես ստացվում են տարբեր պլաստմասսաներ, կաուչուկ, բույսերի պաշտպանության միջոցներ, սինթետիկ մանրաթելեր, ներկեր, դեղամիջոցներ, լուծիչներ: Քլորը կիրառում են բամբակյա գործվածքների և թղթի սպիտակեցման համար: Քլորը ոչնչացնում է հիվանդածին միկրոօրգանիզմները, և այդ պատճառով այն օգտագործում են խմելու ջրի վարակազերծման համար: Լույսի ազդեցությամբ ջրի հետ փոխազդելիս` քլորն առաջացնում է ատոմական թթվածին (Օ), որն էլ վարակազերծում է ջուրն ու մեծաթիվ նյութեր գունազրկում: Քլորի և նատրիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությունից ստացվում է սպիտակեցնող հեղուկ (ժավելաջուր), որը կիրառվում է կենցաղում: CI2 + 2NaOH = NaOCI +NaCI +H2O։ Քլոր պարունակող սպիտակեցնող նյութերն արդյունավետ են միայն սառը ջրում, քանի որ տաքացնելիս նրանք քայքայվում են: Օրինակ, նատրիումի հիպոքլորիտը քայքայվում է և կորցնում է իր սպիտակեցնող ուժը.

7. Աղաթթվի և նրա աղերի կիրառությունը։

Աղերը բարդ նյութեր են, որոնք կազմված են մետաղների ատոմներից և թթվային մնացորդներից։  Աղերն անվանելիս տալիս են նրա բաղադրության մեջ մտնող մետաղի և թթվային մնացորդի անունը։ Աղաթթվի աղերն անվանում են քլորիդներ: Աղերը լայն կիրառություն ունեն կենցաղում: Կերակրի աղը կամ նատրիումի քլորիդը (NaCl) անփոխարինելի է սննդի մեջ: Հրուշակեղենի և հանքային ջրերի արտադրությունում օգտագործում են նատրիումի հիդրոկարբոնատը NaHCO3` սննդի սոդան: Оճառի նաև ապակու արտադրության մեջ օգտագործվում է նատրիումի կարբոնատը Na2CO3, որը հայտնի է նաև լվացքի սոդա անվանմամբ: Շինարարության մեջ լայն կիրառություն ունի կրաքարը` CaCO3, գիպսը, որ ևս աղ է: Գիպսն օգտագործվում է նաև բժշկության մեջ՝ ատամնատեխնիկայում, ոսկրաբուժությունում: Կան աղեր, որոնք օգտագործվում են գյուղատնտեսության մեջ որպես պարարտանյութ կամ թունաքիմիկատ: Օրինակ՝ նատրիումական, կալիումական սելիտրաները պարարտանյութեր են: Իսկ պղնձի սուլֆատը՝ CuSO4-ը, թունաքիմիկատ:

«Ընտանեկան դպրոցի հարցեր»

1. Ինչո՞ւ  են 7֊րդ  խմբի գլխավոր  ենթախմբի տարրերին անվանում «հալոգեններ».

Այդ անունը ստացել են այն պատճառով, որ բազմաթիվ մետաղների հետ առաջացնում են մեծ գործածություն ունեցող աղեր: Հալոգենները Մենդելեևի պարբերական համակարգի 7-րդ խմբի գլխավոր (Ա) ենթախմբի տարրերն են՝ ֆտոր, քլոր, բրոմ, յոդ, աստատ։

2. Ինչո՞ւ են հալոգենները համարվում կենսական տարրեր…

Որովհետև առաջացնում են բարդ օրգանական նյութեր և ապահովում են օրգանիզմի կենսագործունեությունը։

3. Որո՞նք են հալոգենների միացությունների դերը մարդու օրգանիզմում….

Օրինակ՝ մարդու օրգանիզմում յոդն անհրաժեշտ է հատկապես վահանաձև գեղձի կողմից արտադրվող հորմոնի համար: Նատրիումի բրոմիդը բժշկության մեջ օգտագործում են որպես նյարդային համակարգը հանգստացնող միջոց: Բրոմը կարևոր նշանակություն ունի լուսանկարչական ժապավենների արտադրության մեջ: Լուսանկարչությունը հիմնված է լույսի ազդեցությամբ արծաթի բրոմիդի քայքայման վրա: Ֆտոր տարրը մտնում է ոսկրային հյուսվածքների և հատկապես ատամի արծնի բաղադրության մեջ, որի ամրությունը և փայլը պայմանավորված են հենց այդ տարրով:

4. Կարելի՞ է խմելու ջուրը ախտահանել քլորով… Պատասխանը հիմնավորեք…

Պիտանի խմելու ջրի համար անհրաժեշտ է 4 միլիգրամ քլոր 1 գրամ ջրում, բայց դրա չարաշահումը կարող է վնասակար լինել։

5. Աղաթթվի  ո՞ր  աղի  0.9%֊անոց ջրային  լուծույթն  է  կոչվում «ֆիզիոլոգիական լուծույթ»

ֆիզիոլոգիական լուծույթը ստացվում է նատրիումի քլորիդից և կերակրի աղից։

6. Ի՞նչ է ժավելաջուրը…

Այն օժտված է սպիտակեցնելու հատկությամբ։ Կիրառվում է թղթի և տեքստիլ արդյունաբերության մեջ։ Հաճախ «ժավելաջուր» է անվանվում նաև նատրիումի հիպոքլորիդը՝ NaClO, որը օժտված է նույն հատկություններով, ավելի էժան և հեշտ եղանակով է ստացվում։

7. Ի՞նչ է քլորակիրը…

Քլորակիրը չոր, սպիտակադեղնավուն երանգով փոշի է, քլորի ուժեղ հոտով։

Դասագրքից սովորեք. Էջ 41֊59.և կատարեք էջերի հարցերը.վարժությունները և խնդիրները։

Էջ 46.

Վարժություն 1

Ինչո՞վ են իրար նման և ինչո՞վ են միմյանցից տարբերվում հալոգենները:

Հալոգենները VII խմբի գլխավոր ենթախմբի տարրերն են: Հալոգենների ատոմներն արտաքին էլեկտրոնային շերտում 7 էլեկտրոն են պարունակում: Հալոգենները ոչ մետաղներ են: Ուժեղ օքսիդացնողներ են:

Հալոգենները միմյանցից տարբերվում են նրանով, որ միացություններում ունեն տարբեր օքսիդացման աստիճան: Հալոգենների քիմ. ակտիվությունը կարգաթվի մեծացման հետ թուլանում է:

Վարժություն 2

Հակիրճ նկարգրել հալոգենների կարևորագույն միացությունները:

Հալոգենները ջրածնի հետ փոխազդելով՝ առաջացնում են հալոգենաջրածիններ: Հալոգաջրածնական թթուներն են՝ HF, HCI, HBr, HJ: Հալոգենները թթվածնի հետ անմիջականորեն չեն փոխազդում: Հալոգենները թթվածնի հետ առաջացնում են օքիսիդներ: Հալոգենների առաջացրած օքսիդներին համապատասխանում են թթուները:

Վարժություն 3

Կարգաթվի մեծացմանը զուգընթաց՝ ինչու՞ և ինչպե՞ս են փոխվում հալոգենների հատկությունները:

Հալոգենների քիմ. ակտիվությունը կարգաթվի մեծացման հետ թուլանում է: Հալոգենները ուժեղ օքսիդացնողներ են, ընդ որում խմբում կարգաթվի մեծացման հետ օքսիդացնող հատկությունը թուլանում է:

Վարժություն 4

Ի՞նչ վալենտականություններ կարող է դրսևորել բրոմն ավելի մեծ էլեկտրաբացասականությամբ քիմ. տարրերի հետ միացություններ առաջացնելիս: Պատասխանը հիմավաորել՝ համապատասխան քվանտային բջիջները պատկերելով և բրթմի ատոմի՝ հիմնական վիճակից գրգռված վիճակներին անցումը ցուցադրելով:

Վարժություն 5

Ո՞ր տարրը վերականգնող հատկություններ երբեք չի դրսևորում, ինչու՞:

Բոլոր հալոգենները, բացի ֆտորից, ցուցաբերում են վերականգնող հատկություններ: Ֆտորի ատոմի արտաքին էներգիական մակարդակում թափուր օրբիտալներ չկան:

Վարժություն 6

Հալոգենաջրածնական թթուներն են՝ HF, HCI, HBr, HJ: HJ դիսոցման աստիճանը ամենամեծն է:

Վարժություն 8

Հալոգենաջրածինների մոլեկուլում քիմ. կապը կովալենտ բևեռային է, որը առաջանում է ջրածնի և հալոգենի արտաքին էներգիական մակարդակի էլեկտրոնների զույգման հաշին:

Վարժություն 9

Նույն տարրի առացացրած թթվածնային թթուների շարքում թթվի ուժը մեծանում է օքսիդացման աստիճանի մեծացման հետ․ ա

Cl, Br, J շարքում, հալոգենի ատոմի շառավղի մեծացման հետ, նշված թթուների ուժը թուլանում է՝ n-ի յուրաքանյուր արժեքի դեպքում n=1,2,3,4 բ

Հալոգենաջրածնական թթուներում հալոգենի ատոմի փոքրացման հետ մեծանում է դիսոցման աստիճանը, իսկ ջրածնի և հալոգենի ատոմի միջև կապը թուլանում է․ ա։

Սասնա ծռեր

  • 2012 թ.-ին «Սասնա ծռեր» էպոսն ընդգրկվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական ժառանգության ցուցակում, իսկ ավելի վաղ՝ 1964 թ-ին, աշխարհի վիպերգերի միջազգային մրցույթում «Սասնա ծռերը» ճանաչվեց լավագույնը: Փորձիր պարզել՝ ինչո՞ւ:

«Սասնա ծռերը» ճանաչվել է լավագույնը, քանի որ էպոսում ոչ մի պատերազմ չի եղել, արյունահեղություն չի եղել, և այդ առանձնահատկության համար էլ այն ճանաչվել է լավագույնը։ Բացի այդ, էպոսում հիշատակվում է հայկական բոլոր արվեստի ճյուղերը։

  • Փորձիր պարզել` Կոմիտասի ո՞ր հայտնի ստեղծագործության մշակման հետ է կապվում էպոսը:  Էլ ի՞նչ երաժշտական ստեղծագործություններ են գրվել էպոսի թեմաներով:

Հայտնի են Կոմիտասի մի քանի օպերային մտահղացումներ, որոնց դրսևորումները պահպանվել են լոկ պատառիկների տեսքով: Դրանց թվում են «Սասնա ծռերը»` ըստ հայոց էպոսի մոտիվների: Այս և այլ օպերային մտահղացումներում թեմատիկայի ընտրությունը նույնպես վկայում է ազգային մշակույթի կարևորման մասին:

Հաղթահարելով դժվարությունները` Կոմիտասին հաջողվել է գրառել և այդպիսով մոռացումից փրկել հայ ավանդական երաժշտության հազարավոր նմուշներ: Այդ թվում են հայ հոգևոր ու ժողովրդական երաժշտության այնպիսի գլուխգործոցներ, ինչպիսիք են «Սասնա ծռեր» էպոսի երգվող հատվածները՝ <<Անլռելի զանգակատունը>>։

  • Հին Կտակարանում կա հիշատակություն մեր էպոսի հերոսների մասին, գտիր հատվածը և ներկայացրու:

Հատվածը հետևյալն է՝ <<Եւ եղաւ որ այն գիշերը դուրս եկաւ Տիրոջ հրեշտակը եւ զարկեց Ասորեստանցիների բանակումը հարիւր ութսունեւհինգ հազար. Եւ երբոր առաւօտը վեր կացան, եւ ահա բոլորը մեռած դիակներ էին։ Եւ Ասորեստանի Սենեքերիմ թագաւորը չուեց գնաց դարձեալ, ու նստեց Նինուէ։ Եւ երբոր նա երկրպագում էր իր աստուծուն՝ Նեսրաքի տանը, նորա որդիքը Ադրամելէք եւ Սարասար նորան սրով սպանեցին եւ իրանք փախան Արարատի երկիրը. Եւ նորա որդի Ասորդանը թագաւոր եղաւ նորա տեղ>>:

  • Փորձիր պարզել՝ «Մարութա» անվան ստուգաբանությունը: Տեղեկություններ հավաքիր նաև Մարութա Բարձր Աստվածածնի և Ծովասարի մասին:

Մարութա Բարձր Աստվածածինը և Ծովասարը կառուցվել են Մեծ Մհերի կողմից, վերաշինվել է նրա որդու ՝ Դավթի կողմից:

Ծովասար լեռը համարվում է Ծովասարի լեռնաբազուկի բարձր գագաթը: Ծովասարի լեռները գտնվում են Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, Սասունի լեռներում, Սասունի Շատախ և Տալվորիկ շրջանների միջև: Լեռը Ծովասար է կոչվել իր գագաթամերձ հատվածում ունեցած լճակի պատճառով, հարուստ է մարգագետիններով և աղբյուրներով: Որոշ պատումների մեջ հիշատակվում է իբրև հերոսների զբոսավայր կամ որսատեղի։

Մարութա սարը գտնվում է Հայկական լեռնաշխարհում՝ Սասուն գավառում: Եղել է սասունցիների սիրած և պաշտելի սարը։ Կոչվել է նաև Մարաթուկ, ինչն արամերենից թարգմանաբար նշանակում է իմ աշխարհի տերը։ Լեռան գագաթին՝ 2967 մ բարձրության վրա կառուցված է Մարութա Սուրբ Աստվածածին վանքը։ Գարեգին Սրվանձտյանցը լեռն անվանում է «սուրբ և բարեպաշտ» և այն Սասունի ամբողջ ժողովրդի համար՝ առաջին և վերջին ամենահավաստի երդումն է դարձել:

  • Ո՞ր պատմիչներն են հիշատակել էպոսի մասին, իսկ օտարերկրացիների ինչպիսի՞ հիշատակություններ կան էպոսի մասին:

Համացանցում փնտրեցի և գտա երկու տարբերակ՝ Մովսես Խորենացի և Թովմա Արծրունի, բայց Մովսես Խորենացին չի կարող հիշատակել, քանի որ նա 5-րդ դարից էր, իսկ Սասունցի Դավիթը 10-րդ։ Հավանական է, որ Թովմա Արծրունին է հիշատակել, բայց այն ժողովրդական բանահյուսություն է՝ ժողովուրդն է հորինել, դրա համար էլ այն էպոս են համարում։

  • Ո՞րն է էպոսի վիպասացների բուն հայրենիքը: Հավաքիր տեղեկություններ և ներկայացրու:

Էպոսի վիպասացների բուն հայրենիքը Վանա լճի ավազանն ու նրանից հարավ-արևմուտք և հյուսիս-արևելք ընկած գավառներն են` Սասուն, Մուշ, Բաղեշ, Մոկք, Շատախ, Վան, Հայոց ձոր, Խլաթ, Արճեշ, Մանազկերտ, Ալաշկերտ, Բայազետ:

  • Ովքե՞ր են էպոսի գրական լավագույն մշակումների հեղինակները: Ներկայացրու հատվածներ:

«Սասնա ծռերի» գրական մշակումները սկսվել են դեռևս 1890-ական թվականներից, սակայն Դավթի ճյուղի լավագույն մշակումը համարվում է Հովհաննես Թումանյանինը («Սասունցի Դավիթ», 1903թ.):

  • Ովքե՞ր են գրի առել պատումը,  ովքե՞ր են եղել ասացողները:  Տեղեկություններ ներկայացրու նրանց մասին: Բացի «Սասնա ծռերից» էլ ի՞նչ անուններով է կոչվել մեր էպոսը:

Էպոսի պատումներից մեկը 1873 թվականին գրի է առել Գարեգին Սրվանձտյանցը՝ հրատարակելով «Սասունցի Դավիթ կամ Մհերի դուռ» վերնագրով։ 1889 թվականին էպոսի մի տարբերակ գրի է առել Մանուկ Աբեղյանը, իսկ արդեն 1939 թվականին Հովսեփ Օրբելին՝ էպոսագետների խմբի հետ մեկտեղ, ստեղծում է 60 պատումներից բաղկացած համահավաք բնագիր։

«Սասնա տուն», «Ջոջանց տուն», «Սասունցի Դավիթ կամ Մհերի դուռ», «Դավիթ և Մհեր», «Դավթի պատմություն», «Դավթի հեքիաթ»

  • Փորձիր պարզել՝ աշխարհում էլ ի՞նչ «Մհերի դուռ» ժայռ-քարանձավի նմանօրինակներ կան:

Նախագծի բովանդակությունը․ Թեմա՝ Ազոտական և ֆոսֆորական  պարարտանյութեր։

Հանքային պարարտանյութեր  ստացվում են գործարաններում՝ հումքի քիմիական վերամշակման միջոցով, դրանցից են ազոտականն ու ֆոսֆորականը։ Այս խմբին պատկանող պարարտանյութերը բույսերի համար մատչելի են: Դրանք կարելի է օգտագործել հիմնական, նախացանքային, ցանքակից պարարտացման և սնուցման ձևով: Հանքային պարարտանյութերը կարող են պարունակել բույսերին անհրաժեշտ մեկ կամ մի քանի սննդանյութեր:

Ֆոսֆորական պարարտանյութեր

Ֆոսֆորական պարարտանյութեր են հասարակ սուպերֆոսֆատը, և կրկնակի սուպերֆոսֆատը, որոնք պարունակում են լուծվող ֆոսֆորական թթու։ Հասարակ սուպերֆոսֆատը։ Սա գաջի տեսքով մոխրագույն փոշի է, ջրում լավ է լուծվում, նստվածքում մնում է գիպսը; Սուպերֆոսֆատի մեջ ֆոսֆորի պարունակությունը կախված է հանքատեսակից, որը կազմում 18։20%։ ԼՂՀ բոլոր հողերում և բոլոր մշակաբույսերի համար օգտագործվում է հասարակ սուպերֆոսֆատը: Պարարտանյութը հողին տալիս են մաս-մաս՝ 60%-ի չափով աշնանը՝ խորը վարի տակ, մնացածը՝ նախացանքային մշակման և ցանքի ժամանակ; Կրկնակի սուպերֆոսֆատը և եռակի սուպերֆոսֆատը, ստանում են ֆոսֆորիտ
հանքատեսակը ֆոսֆորական թթվով մշակելով; Ֆոսֆորի քանակությունը պարարտանյութի մեջ կազմում է 40-50%։

Ազոտական պարարտանյութեր

Ազոտական պարարտանյութեր են ամոնիակային բորակը (ամոնիումի նիտրատ) պարունակում է 34-35% ազոտ։ Լավ լուծվում է ջրում և արագ ներգործում բույսերի վրա։ Նպաստում է հողի թթվեցմանը, ուստի նպատակահարմար է կիրառել կրացված հողերում։ Միզանյութը պարունակում է 46% ազոտ։ Լավ լուծվում է ջրում, գործածվում է որպես հիմնական պարարտանյութ, ինչպես նաև արտարմատային լրացուցիչ սնուցման համար։ Ամոնիումի սուլֆատը պարունակում է 20,5-21% ազոտ, լուծվում է ջրում։ Լավ պահպանվում է հողում, ուստի այն որպես հիմնական պարարտանյութ հող են ներմուծում աշնանը, իսկ բույսերի վեգետացիայի շրջանում օգտագործում են նաև սնուցման ձևով։ Ամոնիումի սուլֆատը թթվեցնում է հողը, ուստի դրանով պարարտացնում են կրացված հողերը։

*»Ընտանեկան դպրոցի» հարցեր.   

1. Ի՞նչ.  պայմաններ են անհրաժեշտ  բույսերի. աճման  համար…

Լույս, ջուր, հող, թթվածին և պարարտանյութեր

2. Ինչո՞ւ  են  ազոտը և ֆոսֆորը համարվում կենսական  տարրեր. ..

Որովհետև դրանք բույսերի բաղկացուցիչ մաս են կազմում, և կարևոր են ֆիզիոլագիական պրոցեսների համար։

3. Ինչո՞ւ են  հողին տալիս  պարարտանյութեր…..

Պարարտանյութերի ազդեցությամբ հողը ձեռք է բերում լավ հատկություններ, նկատելի չափով ավել քիչ է ջուր գոլորշիացնում հողի մակերեսից, որի շնորհիվ նրա մեջ եղած ջրի պաշարն ավելի մեծ չափով է օգտագործվում բույսերի կողմից:

4. Ի՞նչ  է Նիտրատային  աղետը

1970-ական թվականներին աշխարհի տարբեր երկրներում հանելուկային թունավորումների բռնկումներ գրանցվեցին: Ինչպես պարզվեց՝ պատճառը նիտրատներն էին, որոնք մեծ քանակություններով օգտագործվել էին, որպես պարարտանյութ: Ահա թե ինչու նիտրատներ պարունակող սննդամթերքներով զանգվածային թունավորումներն անվանվեցին նիտրատային աղետ: Նախկինում, երբ որպես պարարտանյութ օգտագործում էին գոմաղբը, նիտրատների հիմնախնդիր չի առաջացրել: Գոմաղբն ու օրգանական բնույթի մյուս պարարտանյութերը դանդաղ քայքայվոմ են՝ ապահովելով ազոտի մուտքը դեպի բույսեր, և հողում նիտրատների ավելցուկ չի առաջանում:

Մինչդեռ միլիոնավոր տոննաներով արտադրվող հանքային պարարտանյութերի չափից ավելի մեծ քանակության դեպքում բույսերը ցողուններում, տերևներում և պտուղներում նիտրատներ են կուտակում: Բացի այդ՝ ազոտի միացությունների ավելցուկը հողի մակերեսային շերտից ջրով անցնում է խորքային ջրերի մեջ, այնուհետև՝ խմելու ջրի հետ թափանցում են բնակարանները: Ջրի կամ սննդամթերքի հետ մարդու օրգանիզմ թափանցելով՝ նիտրատները փոխարկվում են նիտրատների, որոնք ավելի վտանգավոր միացություններ են, քանի որ փոխազդում են արյան հեմոգլոբինի հետ: Որպես արդյունք՝ արյան կարմիր բջիջները՝ էրիտրոցիտները, կորցնում են թոքերից դեպի հյուսբածքները թթվածին տեղափոխելու ունակությունը, և օրգանիզմում թթվածնի քախց է սկսվում: Ներկայումս գիտնականները նիտրատային աղետի դեմ պայքարելու արդյունավետ միջոցներ են փնտրում: Մասնավորապես՝ խորհուրդ է տրվում սահմանափակել հանքային պարարտանյութերի արտադրությունն ու կտրուկ ընդլայնել էկոլոգիական մաքուր՝ ավանդական պարարտանյութերի կիրառումը:

Թեմատիկ  հարցեր և վարժություններ.

*1. Ո՞ր  տարրերն են   ընդգրկված 5֊րդ խմբի գլխավոր ենթախմբում…

5-րդ խմբի ոչ մետաղներն ենˋ ազոտ՝ ˋN, ֆոսֆորˋ P, արսենˋ As, ծարիր՝ ˋSb և բիսմութˋ Bi, տարրերը։ Դրանք բոլորն էլ p-տարերր են, արտաքին էլեկտրոնային թաղանթում ունեն հնգական էլեկտրոն։

*2. Ո՞ր տարրի  մոտ է ավելի ուժեղ արտահայտված  ոչ մետաղական հատկությունները ազոտի՞.թե `ֆոսֆոր՞. ինչո՞ւ. ..

*3. Ազոտը  և ֆոսֆորը համարվում են կենսական տարրեր. ինչո՞ւ. …

Կենսական տարրեր են կոչվում այն տարրերը, որոնք առաջացնում են բարդ օրգանական նյութեր, որոնք էլ ապահովում են օրգանիզմների կենսագործունեությունը:

*4. Ւ՞նչ  պայմաններ են  անհրաժեշտ. բույսի աճի համար….

Լույս, ջուր, հող, թթվածին և պարարտանյութեր

*5. Ւ՞նչ  է  պարարտանյութը. ինչպիսի՞ պարարտանյութեր գիտեք….

Բույսերի կյանքի անհրաժեշտ գորրծոններից են սննդատարրերը, որոնք լուծված հանքային նյութերի ձևով բույսերը վերցնում են հողից։ Բույսերին անհրաժեշտ սննդատարրերի պակասը հողում լրացվում է պարարտանյութերի միջոցով։ Պարարտանյութերն այն նյութերն են, որոնք կիրառվում են բույսերին սննդանյութ տրամադրելու, հողի հատկությունները կամ հողում ապրող օգտակար միկրոօրգանիզմների գործունեությունը բարելավելու համար: Գյուղատնտեսության մեջ գտագործվող պարարտանյութերը հիմնականում բաժանվում են հետևյալ խմբերի՝ Օրգանական պարարտանյութեր, Հանքային պարարտանյութեր, Բակտերիական պարարտանյութեր։ Ազոտն ու ֆոսֆորը հանքային պարարտանյութեր են։

Դասագրքից սովորել «Ազոտ »  և «Ֆոսֆոր «թեմաները  և  կատարել վարժություններ. Էջ 95. 103. 111֊112. 120..

Մարդկության պատմության տարբեր ժամանակաշրջաններում պատահած համաճարակները

Մարդկությունն իր պատմության տարբեր փուլերում կանգնել է լուրջ խնդիրների առաջ: Դրանցից են նաև համաճարակները:

1770-ին Մոսկվայում ժանտախտի մի քանի դեպք հայտնաբերվեց: Այդ մի քանի դեպքերը 1771-ին վերածվեցին աղետի` ժանտախտի համաճարակի: Կառավարությունը փորձում էր ինչ-որ բան ձեռնարկել ահավոր հիվանդության տարածումը կասեցնելու համար: Օրինակ` հիվանդի ընտանիքին պատկանող կահ-կարասին կրակին էին տալիս` առանց փոխհատուցման տարբերակը դիտարկելու հնարավորության: Փակվում էին հասարակական բաղնիքները, ինչը զայրացում էր առանց այդ էլ չարացած բնակիչներին: Ի վերջո, երկիրը տնտեսական ծանր վիճակի առաջ կանգնեց. պակասեց սնունդը, մարդիկ դուրս ելան փողոց` սպանելու ու թալանելու: 1771-ի սեպտեմբերի 17-ին մոտ 1000 մարդ հավաքվեց Սպասսկու դարպասների մոտ` պահանջելով դադարեցնել կարանտինը: Բանակը վճռական պատասխան տվեց. մոտ 300 բողոքարար բանտ ընկավ: Դրանից հետո, այնուամենայնիվ, իշխանությունները, որքան էլ դա տարօրինակ է, սկսեցին սնունդ բաժանել, քաղաքի բնակիչներին աշխատանքի տեղավորել: Ի վերջո, հուզումը հանդարտվեց:

Մեծ Ժանտախտը Լոնդոնում

Լոնդոնում ժանտախտի համաճարակն ընդամենը մեկ տարում 100 հազար մարդու կյանք խլեց. այն ժամանակվա համար` հսկայական թիվ, Լոնդոնի բնակչության մոտ հինգերորդ մասը: Ժամանակակից գիտնականները կարողացել են պարզել, որ այդ Մեծ Ժանտախտի տարածման պատճառը հակասանիտարական պայմանների հետևանքով տարածվող այտուցային ժանտախտի հարուցիչն էր: Լոնդոնի մեծ ժանտախտը մասշտաբով ավելի փոքր էր, քան Սև մահ կոչված համաճարակը, որը 1347-1353 թթ. ավելի քան մեկ մլն եվրոպացու կյանք խլեց: Այդ սարսափելի հիվանդության գլխավոր ախտանշանն արյունահոսող խոցերն էին ու բարձր ջերմությունը: Պատմաբանների կարծիքով` Սև մահը 75-200 մլն մարդու կյանք խլեց: Եվրոպան ամայացավ: Հիվանդության վերջին բռնկումը տեղի է ունեցել 1600-ականներին, Լոնդոնում:

Բյուզանդական մահաբեր խոց կամ Հուստինիանոսի ժանտախտ

Գեղձուռուցքը ոչ միայն լոնդոնցիներին է ախտահարել, այլև մ.թ. 541-542 թթ. Բյուզանդական կայսրության բնակչությանը: Այդ համաճարակի սոցիալական ու տնտեսական հետևանքները համեմատելի են Սև մահի հետ, որը հնձեց յուրաքանչյուր երրորդ բնակչին: Սակայն բյուզանդական համաճարակը տարբերվում է Սև Ժանտախտից: Բանն այն է, որ մ.թ. VI դարում բյուզանդական ժանտախտը Ասիան, Հյուսիսային Աֆրիկան, Հյուսիսային Ամերիկան, Եվրոպան մինչև Իռլանդիա ախտահարած համաճարակի ընդամենը մի մասն էր: Համաճարակը յուրաքանչյուր սերնդի հետ վերադառնում էր մինչև մ.թ. 750 թվականը: Անտարակույս, կարելի ասել, որ VI դարի համաճարակը հսկայական ազդեցություն է ունեցել մարդկության ողջ պատմության վրա: Հին ժամանակներում ժանտախտը տարածվում էր ինչպես պանդեմիա:


Այսօր այդ հիվանդությունը հաղթահարված է: Սակայն անցյալում ծաղիկ հիվանդության պարբերաբար կրկնվող համաճարակները ամայացրել էին մոլորակը: Մի վարկածի համաձայն` այս հիվանդությունն է ինկերի ու ացտեկների քաղաքակրթության վախճանի պատճառը: Կարծիք կա, որ հիվանդությունից թուլացած ցեղերը չկարողացան իրենց պաշտպանել իսպանական զորքերի հարձակումներից: Այսօր ծաղիկ հիվանդության համաճարակներ գրեթե չեն լինում: Սակայն ժամանակին այն չխնայեց Եվրոպան: XVIII դարում հիվանդության բռնկման հետևանքով 60 մլն մարդ մահացավ:

Երրորդ համաճարակը

Սա արդեն մեր ժամանակներից է.1855-ին այն սկսվել է Չինաստանի Յաննան նահանգից: Կարճ ժամանակահատվածում ժանտախտը Չինաստանում ու Հնդկաստանում սպանեց ավելի քան 12 մլն մարդ: Գիտնականները կարծում են, որ այդ համաճարակի արձագանքները նույնիսկ 1959-ին են զգացվել. տարեկան ժանտախտով վարակման 200 դեպք էր արձանագրվում:

Ծիծաղի համաճարակ

1962-ին Տանգանիկայում ծիծաղի համաճարակ բռնկվեց` վարակելով շուրջ 1000 մարդու: Այն սկիզբ առավ Կաշաշա գյուղի աղջիկների դպրոցում: Սկզբում ծիծաղ սկսվեց 3 աշակերտուհիների մոտ, որը տևեց մի քանի օր: Շուտով դպրոցը փակեցին, սակայն համաճարակը փոխանցվեց մոտակա գյուղերի 14 դպրոցների մյուս երեխաներին: Այդ երևույթը` ծիծաղի նոպայանման վարակը, վերջնականապես մարեց առաջին դեպքի արձանագրումից 18 ամիս անց:

Լույսի բեկման օրենք. Ֆիզիկա

Եթե միջավայրը անհամասեռ է, ապա լույսը տարածվում է ոչ ուղղագիծ: Երկու  միջավայրերի բաժանման սահմանին լուսային ճառագայթի էներգիան կարող է մասամբ կլանվել, մասամբ անդրադառնալ, իսկ եթե երկրորդ միջավայրը թափանցիկ է, նաև մասամբ անցնել այդ միջավայր՝ փոխելով տարածման ուղղությունը: Լույսի ճառագայթի ուղղության փոփոխությունը մի միջավայրից մյուսին անցնելիս, կոչվում է լույսի բեկումԼույսի անդրադարձումը. լույսի ճառագայթը ուղղագիծ է տարածվում միայն համասեռ միջավայրում։ Այն, հասնելով երկու տարբեր միջավայրերի բաժանման սահմանին, փոխում է իր տարածման ուղղությունը՝ ամբողջությամբ կամ մասամբ մնալով նույն միջավայրում։ Լույսը ընկնելով մարդու աչքի մեջ առաջացնում է տեսողական զգացողություն, որի հետևանքով մենք տեսնում ենք լույսի աղբյուրը և բոլոր այն մարմիններն ու մակերևույթները, որոնք անդրադարձնում են իրենց վրա ընկնող լուսային ճառագայթները: Լավ անդրադարձնող մակերևույթ է հայելին: Լույսի անդրադարձումը հայտնագործել է հույն գիտնական Էվկլիդեսը:

Լուսարարից դուրս եկող լույսի նեղ փունջը՝ AO լույսի ճառագայթը, տարածվում է սկավառակի մակերևույթին և նրա մասնիկների կողմից ցրվելով դառնում է տեսանելի: Սկավառակի կենտրոնում տեղադրված հարթ հայելուց AO ճառագայթը անդրադառնում է և սկավառակի վրա առաջացնում OB անդրադարձած ճառագայթ: Ստացված պատկերը վկայում է այն մասին, որ AO ճառագայթը, հայելու հարթությանը տարված OC ուղղահայացը և OB անդրադարձած ճառագայթը գտնվում են միևնույն՝անկման հարթության մեջ:

Ընկնող ճառագայթի և անդրադարձնող մակերևույթին տարված ուղղահայացի միջև կազմած անկյունը կոչվում է անկման անկյուն՝  α (ալֆա): Անդրադարձած ճառագայթի և անդրադարձնող մակերևույթին տարված ուղղահայացի միջև կազմած անկյունը կոչվում է անդրադարձման անկյուն՝ γ (գամմա): Անդրադարձած ճառագայթն ընկած է անկման հարթության վրա, ընդ որում անկման անկյունը հավասար է անդրադարձման անկյանը՝ α=γ։  Փորձնական տվյալների վրա հիմնված այս օրենքը կոչվում է անդրադարձման օրենք: